Wat je lichaam nodig heeft na de bevalling
Zodra de baby geboren is verschuift de aandacht vaak vrijwel direct van de moeder naar de baby. Dat is geheel logisch ook. Je wilt natuurlijk weten of alles goed gaat met de kleine en je komt in een fase waarin het gaat draaien om voeden, verschonen, wennen, zorgen, elkaar leren kennen en een nieuw ritme vinden.
Terwijl alle aandacht naar de kleine gaat, gebeurt er in jouw lichaam ook nog ontzettend veel. Je lichaam is nog niet ‘klaar’ na de bevalling. Hij is juist begonnen aan een nieuw intens herstelproces. Een proces dat vaak toch wel wordt onderschat. Vaak omdat hij veel minder zichtbaar is dan een zwangerschap.
Maar vergeet niet, na je bevalling moet je baarmoeder herstellen, je hormonen maken een enorme shift door, je lichaam vult tekorten aan en tegelijkertijd ben je aan het wennen aan een compleet nieuw ritme. En in dat proces speelt voeding een grotere rol dan veel vrouwen zich beseffen.
Herstel is geen moment, maar een proces
Ik zie en hoor veel in gesprekken dat zwangere de kraamperiode in gaan met het idee dat de eerste week, eerste twee weken, de belangrijkste periode is. Dat al deze weken voorbij zijn, het ‘ergste’ achter de rug is. Maar je herstel stop echt niet na die paar dagen.
Je baarmoeder heeft weken nodig om weer terug te keren naar haar oorspronkelijke grootte. Bloedverlies kan zeker nog een tijdje aanhouden, vertrouw je het niet neem dan altijd contact op met je verloskundige of huisarts. Spieren en bindweefsel hebben ook de tijd nodig om zicht te herstellen. Ze hebben 9 maanden de tijd gehad om op te trekken en hebben dan ook ruim de tijd nodig weer terug te komen. Laat staan wanneer het een intensieve bevalling of een keizersnede was.
Daarnaast heb je ook nog de hormonale overgang waar je direct inkomt na de bevalling. Tijdens je zwangerschap zijn hormonen zoals progesteron en oestrogeen hoog. Na de bevalling delen deze ontzettend snel, terwijl andere hormonen juist stijgen.
Deze snelle hormonale verandering kan invloed hebben op:
- Je energieniveau
- Je emoties (Hallo kraamtranen)
- Je slaap
- Je herstelvermogen
Je lichaam is dan ook op meerdere niveaus tegelijkertijd aan het werk en zit echt niet stil. Vaak wordt vergeten dat dit herstel niet vanzelf optimaal kan verlopen. Je lichaam heeft daar echt de juiste bouwstoffen en energie voor nodig. Zonder die ondersteuning kan je herstel veel langer duren of zwaarder aanvoelen dan nodig is.
Energie is meer dan alleen “voldoende eten”
Na de bevalling voel je je wellicht minder actief. Je bent immers veel thuis, volgt het ritme van de baby, licht vaker in bed of je zit heerlijk op de bank. Kortom je doet het rustig aan.
Maar schijn bedriegt.
Je lichaam is ontzettend hard aan het werk. Je gebruikt continu energie, ook als je heerlijk ligt te rusten. Het herstellen van weefsel, het aanmaken van borstvoeding, het reguleren van je hormonen, het verwerken van je slaaptekort, het kost allemaal energie. En dat komt allemaal bovenop de mentale belasting van het wennen aan je nieuwe rol in het gezin.
Wat hierbij belangrijk is, is niet alleen dat je eet, maar dat je bewust bent van wat je een en wanneer je eet. Voeding die snel energie geeft, zoals suikerrijke snacks, zorgen voor pieken en dalen in je bloedsuikerspiegel. Naast dat je dat merkt in je energie niveau kan je dat ook merken in je stemming.
Voeding die opgebouwd is uit diverse koolhydraten, eiwitten en gezonde vetten zorgen juist voor een stabielere energieafgifte. Denk aan maaltijden met volkoren granen, eiwitrijke producten zoals peulvruchten, eieren, vlees of vis of vetten uit bijvoorbeeld noten, zaden en oliën.
Naast de keuze van type voeding speelt regelmaat ook een grotere rol dan je misschien zou verwachten. Kleine, voedzame eetmomenten verspreid over de dag kunnen je helpen om je energieniveau stabiel te houden, zeker al je veel gebroken nachten hebt.
Bouwstoffen voor herstel: wat je lichaam echt nodig heeft
Na je bevalling ben je zelf nog aan het landen van wat er allemaal op je af gekomen is, maar je lichaam is al actief bezig met je herstel. Dat herstel vraagt om specifieke voedingsstoffen.
Eiwitten spelen een hierin een belangere rol als bouwstenen. Ze ondersteunen het herstel van je spieren, huid en andere weefsels. Zeker bij hechtingen of een keizersnede speelt eiwit een belangrijke rol in je herstelproces.
IJzer is een andere essentiële voedingsstof. Door het bloedverlies tijden de bevalling kunnen je ijzervoorraden lager zijn. Waarbij een tekort aan ijzer kan leiden tot vermoeidheid, duizeligheid en je herstel vertragen.
Voedingsstoffen die vaak minder onder de aandacht worden gebracht maar net zo belangrijk zijn zijn:
- Vitamine C, ondersteunt de opname van ijzer en helpt bij je wondgenezing.
- Zink, speelt een rol bij je cel vernieuwing en dus ook je herstel.
- Vitamine B werkt ondersteunend in je energiestofwisseling.
- Omega 3-vetzuren dragen bij aan je herstel en ondersteunen ook je mentale balans
Belangrijk om te beseffen is dat deze voedingsstoffen niet los van elkaar werken. Ze versterken elkaar en zijn een onderdeel van het geheel. Een voedzame maaltijd is dan ook meer dan alleen ‘gezond eten’. Het is een combinatie van elementen die samen bijdragen aan je herstel.
Je spijsvertering verdient aandacht
Na je bevalling is je lichaam niet volledig in balans, dat is natuurlijk ook niet helemaal gek. Het heeft de afgelopen maanden anders gewerkt en is nu zoekende naar zijn nieuwe/oude weg hierin. Hierdoor kan je spijsvertering trager of gevoeliger zijn. Sommige vrouwen ervaren hierdoor een opgeblazen gevoel, obstipatie of juist weinig eetlust. Terwijl tegelijkertijd je lichaam juist voeding nodig heeft. De manier waarop je eet kan hierin een groot verschil maken.
Warme, goed verteerbare maaltijden zijn vaak vriendelijker voor je lichaam. Ze vragen minder energie om te verwerken en kunnen makkelijker worden opgenomen door je lichaam. Voorbeelden van deze gerechten zijn bijvoorbeeld soepen en stoofgerechten.
Dit soort maaltijden geven niet alleen de goede voedingsstoffen, maar letterlijk ook warmte. En die warmte helpt je lichaam om tot rust te komen en haar energie te richten op herstel. Het is dan ook niet voor niets dat in veel culturen warme voeding centraal staat in de periode na de bevalling. Daar wordt deze fase gezien als een periode waarin het lichaam beschermd en gevoed moet worden.
Voeding en borstvoeding
Wanneer je borstvoeding geeft veranderd je voedingsbehoefte weer opnieuw. Ofja er zijn anderen dingen die je gaat merken en waar je rekening mee moet houden. Je lichaam maakt namelijk de moedermelk aan vanuit de voedingsstoffen die beschikbaar zijn. Dat betekend echt niet dat je ‘perfect’ moet eten, maar wel dat je lichaam voldoende voedingstoffen nodig heeft om dit proces samen met je herstellen te kunnen ondersteunen.
Vaak merken vrouwen dat wanneer ze borstvoeding geven dat ze meer honger en dorst hebben en een grotere behoefte krijgen aan voedzame, vullende maaltijden. Dit is zeker geen toeval, je lichaam vraagt namelijk letterlijk om meer.
Het is dan ook belangrijk om naar die signalen te luisteren. Niet te streng te zijn voor jezelf, maar juist te zorgen dat er voldoende voedzame opties beschikbaar zijn. Regelmaat en balans zijn belangrijker dan perfectie.
De realiteit: waarom het vaak niet lukt
Vaak weet je hoe het zit en waar je op moet letten, want de kennis is er wel. Alleen blijkt vaak in de praktijk dat het lastig is om hier naar te handelen. Zeker niet omdat je het niet belangrijk vindt, maar vaak omdat de omstandigheden tijdens je kraamperiode gewoon anders zijn.
Je bent er voor je kindje, die afhankelijk is van jou, je slaapt minder, je hebt slaap te kort en simpelweg ook gewoon minder overzicht over de dag. Vergeet dook vooral niet dat je energie vaak naar alles en iedereen om je heen gaat, zoals bijvoorbeeld kraambezoek, in plaats van naar jezelf.
Wat ik dan vaak zie en hoor is dat maaltijden worden overgeslagen, snel en praktisch worden ingevuld of juist afhankelijk worden van wat er toevallig ‘gewoon’ in huis is. Zeker niet uit onwil, maar omdat het op dat moment het beste en meest haalbaar voelt.
En dat is precies waarom voorbereiding en ondersteuning zo’n groot verschil kunnen maken,
Blijf goed voor jezelf zorgen, ook op je bord
Je lichaam heeft na de bevalling echt niets extreems of ingewikkelds nodig. Het draait niet om perfecte schema’s of strenge regels. Het gaat om:
- Voldoende eten
- Voedzame keuzes maken waar mogelijk
- Luisteren naar je lichaam
- En vooral om het jezelf zo makkelijk mogelijk te maken
Voor iedereen kan dit er anders uit zien, het is maar net waar je jezelf fijn bij voelt. Je kan dan denken aan zelf de keuken in duiken om vooraf maaltijden klaar te hebben staan in de vriezer. Hulp vragen aan vrienden of familie. Of dat je er voor kiest om maaltijden te laten verzorgen.
Niet omdat je het zelf niet kan, maar omdat je energie in deze periode zo kostbaar is. Misschien wel het belangrijkste om mee te nemen is dat je lichaam iets groots heeft gedaan en nog steeds hard aan het werk is om te herstellen. Herstel vraagt om tijd, rust en goede voeding. Het is geen bijzaak is een basis. Hoe beter je daarin voor jezelf zorgt, hoe meer ruimste er ontstaat om extra te genieten van alles wat deze periode met zich meebrengt.
Dit artikel is geschreven door Anne van Noort, oprichtster van Kraamdiner & auteur van Mama’s Keukengeheimen
Instagram: Kraamdiner
Facebook: Kraamdiner
Website: www.kraamdiner.nl
